Q0106Yara, ışığın sana girdiği yerdir.
Yaralarımız ve kırılıp açılan yerlerimiz, içgörü ile gelişmenin geldiği açıklıklar hâline gelebilir. Mevlânâ ile ilişkilendirilir.
Ikigai DailyYazıyla kurulan dünya
Edebiyat
Özel deneyime kamusal bir biçim veren yazarlar, cümleler ve anlatı buluşları.
246 kayıtSayfa 1 / 11Bağlam ve kaynaklarla
Bu odada
Konunun yan yollarına sapın.
Kartlar hem konu hem ruh hâli üzerinden birbirine bağlanır. Aşağıdaki sırayı izleyin ya da arşivin komşu bir köşesine geçin.
27Azim
183Dinginlik
52Merak
Q0106
Q0108Gülü seven dikenine katlanır.
Gül güzel olduğu kadar canlıdır; canlı olan her şey de bir güçlük taşır. Türk atasözü boş yere acı çekmeyi öğütlemez; olgun sevginin yalnızca hoş tarafı değil, gerçeğin tamamını gördüğünü söyler.
Q0117Âşık oldum, ya da olduğumu sandım. Bir partiye gittim ve aklımı kaçırdım. Hiç ihtiyacım olmayan bir at aldım.
Genç Tolstoy’un günlüklerinden alaycı bir itiraf — kendi düşüncesiz heveslerinin bir listesi. Savaş ve Barış’tan çok önce, bu tür acımasız ve dürüst bir öz-gözlemi alışkanlık edinmişti; bu bakış sonradan romanlarının itici gücü oldu.
Q0118Her dinde aşk vardır, oysa aşkın dini yoktur.
Bu söz her yerde Rumi (Mevlânâ) adıyla paylaşılır; ancak Mesnevi’nin ya da Divan-ı Kebir’in bilimsel çevirilerinde yer almaz — onu Sufi ruhu taşıyan modern bir söz saymak gerekir. Yine de kurduğu ayrım Mevlânâ’nın dünyasında gerçektir: Sufi şairler için aşk, bütün geleneklerin altındaki akıntıdır; kurumlar ise onun durmadan taşırdığı kaplar.
Q0120Aşkın terk ettiği yerde, kalbinin derinliğinde bir bıçağın yok mu?
Söz, güvenilir bir şiir ya da kitap kaynağı olmadan Bukowski adıyla dolaşır; bu yüzden bir atıf olarak kalır. Yine de onun sert aşk şiirlerini yankılar: Oralarda şefkat asla süslenmez — aşk fiziksel bir iz bırakır ve Bukowski o tortuyu neredeyse herkesten daha dürüst yazdı.
Q0121Bazen insan yaşamak için öyle çok savaşmak zorunda kalır ki, onu yaşamaya vakti kalmaz.
Bukowski tadında bir hayatta kalma cümlesi; ancak eserlerine güvenilir biçimde bağlanamamıştır. Gelgelelim paradoks onun bizzat yaşadığıdır: Post Office elli yaşında yayımlanana dek onlarca yıl yoksulluk ve öğütücü işler. İnsan hayatta kalmak için öyle şiddetli savaşabilir ki, yaşamak ertelenir.
Q0122Ruhunu yitiriyorsan ve bunun farkındaysan, demek ki hâlâ yitirecek bir ruhun var.
Bukowski’nin acımasız “canlılık testi” gibi ses verdiği için sık sık onun adıyla paylaşılır; ancak kesin bir kaynağı bulunamamıştır. İşi paradoks görür: Ruhunuzun kaybolduğunu hâlâ hissedebiliyorsanız, içinizde henüz ölmemiş bir şey vardır — hasarın farkında olmak, hayatın son işareti ve onarımın ilk aleti olabilir.
Q0123Gökyüzünü çözmeye çalışarak hayatını harcama. Kimse cevapla geri dönmedi. Otur, nefes al ve bu saatin tadına var.
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler dizisidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın çevirisiyle ünlenmiştir.
Q0124Bilgeler cennet ve cehennemi tartışır. Hayyam elindeki kadehe bakar ve sorar: bu ana uyanık mısın?
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler dizisidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın çevirisiyle ünlenmiştir.
Q0125Sen bu hayatın ötesinde ne olduğunu sorarsın. Ben, halihazırda elindeki hayatla ne yaptığını sorarım.
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler dizisidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın çevirisiyle ünlenmiştir.
Q0126Kil kadeh bir zamanlar canlı bir el, gülen bir ağız, bir sevgilinin yüzüydü. Onu nazikçe tut. Her şey toprağa döner.
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler dizisidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın çevirisiyle ünlenmiştir.
Q0127Yarının bugünü çalmasına izin verme. Başka bir dünya vaadi, bunu kaçırmak için zayıf bir mazerettir.
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler dizisidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın çevirisiyle ünlenmiştir.
Q0128Gül kendini açıklamadan açar. Ondan öğren. Güzellik izin beklemez.
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler dizisidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın çevirisiyle ünlenmiştir.
Q0129Evren bir bilmeceyse, burada yalnızca cevabı için acı çekmeye gelmedin. Aynı zamanda şarkı söylemeye geldin.
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler dizisidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın çevirisiyle ünlenmiştir.
Q0130Vaiz, ölümden sonraki cennetten söz eder. Hayyam fısıldar: ya cennet, hayatını ertelemeyi bıraktığında başlıyorsa?
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler dizisidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın çevirisiyle ünlenmiştir.
Q0131İki büyük sessizlik arasında kısa bir yolculuktayız; asıl mucize, hayatın sona ermesi değil, bize bir kez verilmiş olmasıdır.
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler geleneğidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın serbest çevirisiyle ünlenmiştir. Bu söz, Hayyam’a bağlanan temel duyguyu taşır: Hayatın kırılganlığı onu küçültmez; tersine, yaşanan anı daha değerli kılar.
Q0133Ve sırf sen bir rüya olduğun için, çok uyuyorum.
İnternette Filistinli şair Mahmud Derviş’e yaygın biçimde bağlanır; ancak sağlam bir şiir ya da kitap referansı yoktur, dolayısıyla atıf belirsiz kalır. Yine de onun duygusal iklimine uyar: Derviş’in şiirinde aşk ve sürgün, sıradan hayat onları taşıyamadığında, belleğin ya da düşün içinden girilen yerlere dönüşür.
Q0134Biz, ruhu olanlar, daha sık ölürüz.
Bu söz Emily Dickinson’ın genellikle ilk dizesiyle anılan ‘Nature — sometimes sears a Sapling’ adlı kısa şiirinden gelir. Şiir yaralanmış ağaçlarla insanın iç dünyasını karşılaştırır: bitkiler hasarı sonraki mevsimlerde görünür biçimde taşır; ruhu olan insan ise küçük iç ölümleri tekrar tekrar yaşayabilir.
Q0135Hiçbir şey bizi ölümden kurtarmıyorsa, bari aşk bizi hayattan kurtarsın.
Bu cümle Pablo Neruda’nın adıyla çok ünlüdür; fakat kaynak izi zayıftır, büyük alıntı siteleri bile onu kaynaksız atıf olarak işaretler. Yine de tematik olarak Neruda’nın aşk şiirlerinin yanına yakışır: onda eros bir süs değil, ölümlü hayatı katlanılır, tutkulu ve yaşanmaya değer kılan bir güçtür.
Q0136En acı verici şey, birini fazlaca severken kendini kaybetmek ve senin de özel olduğunu unutmaktır.
Hemingway adıyla çok paylaşılır; ancak romanlarında, öykülerinde ve mektuplarında yoktur — cümlenin ritmi, onun ünlü yalın düzyazısından çok modern sosyal medya özdeyişine benzer. Uyarı yine de her isim altında saklanmaya değer: Kendinizden vazgeçmenizi isteyen aşk, sonunda iki tarafı da eksiltir.
Q0138Bugün genç hâlimle kahve içtim. Bir sigara yaktım. O masadan kalktı. Ben paradan söz ettim. O hayallerden söz etti. Ona saatimi gösterdim. O bana çizimlerini gösterdi. Onun saflığına güldüm. O benim ruhuma ağladı. Sessizce oturduk, aynı tendeki iki yabancı.
İnsanın genç hâliyle karşılaşmasını hayal eden çağdaş bir şiir — çocuğun, olduğumuz kişideki hayal kırıklığı ve o yüzleşmenin sızısı.
Q0139Bilinçdışını bilinçli kılana dek, o hayatını yönetecek ve sen buna kader diyeceksin.
Jung’un hiç tam olarak yazmadığı en ünlü cümlesi: Düşüncesini özetler, ama Toplu Eserler’inde bu hâliyle geçmez. En yakın özgün pasajlar Aion’dadır (1951); Jung orada, bilince çıkarılmayan iç durumun dışarıda “kader” olarak yaşandığını yazar. Fikir tümüyle ona aittir: Görmezden gelinen iç malzeme kaybolmaz — yansıtma, tekrar ve kader sanılan bir yaşam örüntüsü olarak geri döner.
Q0141Kendine yalan söyleyen ve kendi yalanlarına inanan bir insan, gerçeği tanıyamaz hâle gelir. Sonunda hem kendine hem başkalarına olan saygısını yitirir. Kimseye saygısı kalmayınca artık sevemez. Dürtülerine boyun eğer, en bayağı hazlara dalar ve sonunda bir hayvan gibi davranır. Ve bunların hepsi, hem başkalarına hem kendine yalan söylemekten gelir.
Bu söz Karamazov Kardeşler’de yaşlı Zosima’nın kendini kandırmaya karşı uyarısından gelir. Dostoyevski burada düzgün bir motivasyon cümlesi kurmaz; insanın kendine yalan söylemesinin önce algıyı, sonra saygıyı, ardından sevme yetisini nasıl aşındırdığını gösterir.
Q0142İnsan bazen olağanüstü, tutkulu bir biçimde acıya âşıktır.
Bu söz Dostoyevski’nin düzenli akılcı mutluluk fikirlerine karşı yazdığı sert monolog Yeraltından Notlar’dan gelir. Yeraltı Adamı’na göre insan bazen acıya tutunur; çünkü acı, özgürlüğü, bireyselliği ya da yaralı gururu rahatlıktan daha keskin biçimde kanıtlar.