Q0112Eylemsiz vizyon bir hayalden ibarettir.
Vizyon yön verir; eylem ise ona beden kazandırır. Atasözü iki ucu da reddettiği için değerlidir: amaçsız hareket enerjiyi dağıtır, eylemsiz vizyon ise güvenli bir hayal olarak kalır.
Ikigai DailyYaşamak üzerine
Felsefe
Dikkat, davranış ve anlamlı bir hayat üzerine eskimeyen sorular, öğretiler ve tartışmalar.
350 kayıtSayfa 5 / 15Bağlam ve kaynaklarla
Bu odada
Konunun yan yollarına sapın.
Kartlar hem konu hem ruh hâli üzerinden birbirine bağlanır. Aşağıdaki sırayı izleyin ya da arşivin komşu bir köşesine geçin.
170Azim
169Dinginlik
52Merak
Q0112
Q0113İnsana bir balık ver, onu bir gün doyurursun. Balık tutmayı öğret, ömür boyu doyurursun.
Neredeyse her zaman eski bir Çin atasözü sanılır — oysa bilinen en eski hâli İngilizcedir; Anne Ritchie’nin 1885 tarihli ‘Mrs Dymond’ romanından gelir. Fikir yine de zamansızdır: Yardım insanı bir kez doyurur, beceri ise ömür boyu. Gerçek yardım bağımlılık değil, bağımsızlık kurar.
Q0114Karanlığa sövmektense bir mum yakmak yeğdir.
Mum özellikle küçüktür. Atasözü insan ölçeğinde işe yarayan eylemi savunur: bir sorun söylenerek yok edilemeyecek kadar büyükse, gerçekten aydınlatabileceğin parçadan başla.
Q0115İnsan, pişmanlıkları hayallerinin yerini alana dek yaşlanmaz.
Çoğu zaman Hint atasözü olarak aktarılan bir söz. Vurgusu şu: Yaş, takvimle değil, bakış açısıyla ölçülür; ileriye baktığın sürece genç kalırsın. Yaşlılık, geçmişe dair pişmanlıkların, gelecekten beklediklerinden daha yüksek sesle konuşmaya başladığı gün başlar.
Q0116Yaşam varken umut vardır.
Yaşadığın sürece hiçbir durum umutsuz değildir. Latince ‘Dum spiro spero’ sözünden.
Q0118Her dinde aşk vardır, oysa aşkın dini yoktur.
Bu söz her yerde Rumi (Mevlânâ) adıyla paylaşılır; ancak Mesnevi’nin ya da Divan-ı Kebir’in bilimsel çevirilerinde yer almaz — onu Sufi ruhu taşıyan modern bir söz saymak gerekir. Yine de kurduğu ayrım Mevlânâ’nın dünyasında gerçektir: Sufi şairler için aşk, bütün geleneklerin altındaki akıntıdır; kurumlar ise onun durmadan taşırdığı kaplar.
Q0119Eğri ağaç kendi hayatını yaşar, ama düz ağaç keresteye dönüştürülür.
Uymak seni başkalarına yararlı kılabilir ama özgürlüğüne mal olur; uymamanın da kendi sessiz ödülü vardır.
Q0123Gökyüzünü çözmeye çalışarak hayatını harcama. Kimse cevapla geri dönmedi. Otur, nefes al ve bu saatin tadına var.
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler dizisidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın çevirisiyle ünlenmiştir.
Q0124Bilgeler cennet ve cehennemi tartışır. Hayyam elindeki kadehe bakar ve sorar: bu ana uyanık mısın?
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler dizisidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın çevirisiyle ünlenmiştir.
Q0125Sen bu hayatın ötesinde ne olduğunu sorarsın. Ben, halihazırda elindeki hayatla ne yaptığını sorarım.
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler dizisidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın çevirisiyle ünlenmiştir.
Q0126Kil kadeh bir zamanlar canlı bir el, gülen bir ağız, bir sevgilinin yüzüydü. Onu nazikçe tut. Her şey toprağa döner.
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler dizisidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın çevirisiyle ünlenmiştir.
Q0127Yarının bugünü çalmasına izin verme. Başka bir dünya vaadi, bunu kaçırmak için zayıf bir mazerettir.
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler dizisidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın çevirisiyle ünlenmiştir.
Q0128Gül kendini açıklamadan açar. Ondan öğren. Güzellik izin beklemez.
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler dizisidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın çevirisiyle ünlenmiştir.
Q0129Evren bir bilmeceyse, burada yalnızca cevabı için acı çekmeye gelmedin. Aynı zamanda şarkı söylemeye geldin.
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler dizisidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın çevirisiyle ünlenmiştir.
Q0130Vaiz, ölümden sonraki cennetten söz eder. Hayyam fısıldar: ya cennet, hayatını ertelemeyi bıraktığında başlıyorsa?
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler dizisidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın çevirisiyle ünlenmiştir.
Q0131İki büyük sessizlik arasında kısa bir yolculuktayız; asıl mucize, hayatın sona ermesi değil, bize bir kez verilmiş olmasıdır.
Rubâiyat, şair-matematikçi Ömer Hayyam’a (1048–1131) atfedilen Farsça dörtlükler geleneğidir; Batı’da Edward FitzGerald’ın serbest çevirisiyle ünlenmiştir. Bu söz, Hayyam’a bağlanan temel duyguyu taşır: Hayatın kırılganlığı onu küçültmez; tersine, yaşanan anı daha değerli kılar.
Q0137Kendini ölmüş say. Hayatını yaşadın. Şimdi kalanı al ve onu gerektiği gibi yaşa.
Bu söz Marcus Aurelius’un özel Stoacı defteri Düşünceler’den gelir; modern baskılarda çoğunlukla 7.56 olarak numaralanır. Bir memento mori alıştırmasıdır: eski hayatın kapanmış olduğunu hayal et, sonra kalan zamanı daha az bahaneyle ve daha fazla disiplinle kullan.
Q0143Büyük bir zekâ ve derin bir kalp için acı ve ıstırap her zaman kaçınılmazdır.
Bu söz Suç ve Ceza’da, Raskolnikov’un ‘olağanüstü insan’ teorisi etrafındaki psikolojik baskı sırasında geçer. Acıyı yüceltmez; derin zekâ ve vicdanın sonuç, suçluluk ve keder bilincini daha ağır taşıdığını söyler.
Q0145Kahkahasız bir gün, boşa geçmiş bir gündür.
Halk arasında Chaplin’e mal edilir, oysa düşünce iki yüzyıldan eskidir. Fransız yazar Nicolas Chamfort 1790’larda not düşmüştü: “La plus perdue de toutes les journées est celle où l’on n’a pas ri” — günlerin en kaybı, gülünmeden geçenidir. Chaplin’e atıf, kısmen 1992 yapımı Shining Through filmiyle yayıldı. Yine de ona yakışıyor: Kahkahayı kimse onun kadar hayati gösteremedi.
Q0146Aşağı bakıyorsan gökkuşaklarını asla bulamazsın.
Chaplin’in 1928 tarihli sessiz filmi Sirk’in 1969’daki yeniden gösterimi için bestelediği ve seksenine yakın bir yaşta kendi sesiyle söylediği “Swing High Little Girl” şarkısından bir dize. Şarkı, filmin açılışında trapezdeki kızın görüntüsüne eşlik eder. Öğüt, ahlaki olmadan önce fizikseldir: Gökkuşağını görmek için önce bakışı yerden kaldırmak gerekir.
Q0149Sevgiden yapılan her şey iyinin ve kötünün ötesinde gerçekleşir.
Bu söz Nietzsche’nin İyinin ve Kötünün Ötesinde adlı eserindeki 153. aforizmadır. ‘Aşk her şeyi affettirir’ demek değildir; aşkın, insanların niyetleri ve eylemleri yargıladığı hazır ahlaki hesapların dışına taşabildiğini söyler.
Q0150Mutsuz evliliklere yol açan şey sevgi eksikliği değil, dostluk eksikliğidir.
Nietzsche’nin büyük aforizma kitabı İnsanca, Pek İnsanca’dan (1878). Bitmiş evliliklerin romantik açıklamasına karşı çıkar: Bağı tutku başlatabilir; ama iki insanın ilk yoğunluk biçim değiştirdikten sonra da buluşmayı sürdürmesini sağlayan şey dostluktur — konuşmayı sürdürebilmek, birbirine ilginç kalabilmek. Kitabın başka bir yerinde öğüdü nettir: Evlenmeden önce sorun — bu insanla yaşlılıkta da sohbet etmekten keyif alacak mıyım?
Q0151Ruh huzuru ve mutluluk için çabalamak istiyorsan, inan. Gerçeğin öğrencisi olmak istiyorsan, sorgula.
Sahici Nietzsche — üstelik şaşırtıcı derecede erken: Bunu yirmi yaşında, teolojiyi neden bıraktığını açıkladığı, kız kardeşi Elisabeth’e yazdığı mektupta (11 Haziran 1865) kaleme aldı — “Ruh huzuru ve mutluluk istiyorsan inan; hakikatin müridi olmak istiyorsan sorgula.” Sonraki bütün felsefesinin tohumu buradadır: Huzur ile hakikat farklı bedeller ister ve ciddi bir zihin hangi faturayı ödediğini bilmelidir.
Q0169Onca mücadele, sırf hayat rastgele bir günde sona ersin diye.
Yazarı bilinmiyor. Filozofların binlerce yıldır etrafında dolandığı bir düşüncenin çıplak, modern hâli — Stoacılar buna memento mori derdi: Öleceğini hatırla. Acıtan kelime “sıradan”dır: Emek uzun, son ise takvimsizdir. Bir okumayla karamsardır; başka bir okumayla, asıl istediğiniz hayatı ertelememek için verilebilecek en güçlü gerekçedir.