Ikigai Daily
MerakYaşam öyküsü1.924 / 1.965

Marie Tharp, gemilerden alınan derinlik ölçümlerini deniz tabanı kesitlerine dönüştürerek Orta Atlantik Sırtı’nın merkezindeki yarık vadiyi ve levha tektoniğine ilişkin güçlü kanıtı görünür kıldı.

Görünmeyen bir dünyanın tabanını çizdi

BilimOkyanusBiyografi

Neden önemli?

Fikrin bağlamı

Kadınlar birçok araştırma seferine alınmadığı için Tharp karada, denizden gelen yankı ölçümü sütunlarıyla çalıştı. Kesitleri Atlantik sırtı boyunca uzanan yarığı açığa çıkardı; Bruce Heezen tektonik sonucu önce küçümsedi, ardından deprem verileri onu doğruladı. Tharp dağınık sayıları bir manzaraya çevirerek hareket eden gezegenin artık göz ardı edilememesine yardım etti.

Kaynağın izi

Kartın ötesine geçin.

Kaynak: Marie Tharp

Arka plan okuması: Atlantik Ortası SırtıDaha güçlü bir kaynak bulunduğunda atıf ve bağlamı güncelliyoruz. Düzeltmeleri editör sayfasından paylaşabilirsiniz.
iPhone uygulamasında açEditoryal yaklaşım

İlgili kartlar

Bu kartlar yukarıdaki fikirle bir konu ya da ruh hâli paylaşıyor. Rota kişiselleştirilmiş değil, editoryal.

Q1998
MerakBiyografi

Ernest Everett Just, döllenme sırasında yumurta hücresinin yüzeyindeki belirleyici değişimleri ortaya çıkardı ve canlı hücrelerin çevrelerine sadık koşullarda incelenmesi gerektiğini savundu.

Just, Woods Hole’daki Marine Biological Laboratory’de deniz omurgasızlarının yumurtalarını canlı ve deneysel açıdan güvenilir tutma konusunda uzmanlaştı. Spermin giriş noktasının ilk bölünme düzlemini belirlemeye yardım ettiğini gösterdi; başka spermlerin yumurtaya girmesini engelleyen yüzey tepkilerini araştırdı. 1939 tarihli The Biology of the Cell Surface kitabı ömürlük bir savı bir araya getirdi: hücre, yalıtılmış parçalarının toplamından ibaret değil; bütün bir çevreye yanıt veren etkin bir sınırdır. Kesinlik, örneği neyin canlı tuttuğuna saygıyla başlıyordu.

Ernest Everett JustKartı aç
Q1629
MerakUzay

John Glenn 1962’de Dünya yörüngesine çıkmadan önce elektronik bilgisayarın sayılarına güvenmedi. Yörüngeyi elle hesaplaması için Katherine Johnson’ı istedi — ve o rakamların doğru olduğunu söylerse uçmaya hazır olduğunu belirtti.

Johnson, Langley’de ayrımcılığın sürdüğü bir bölümde çalışan siyah bir matematikçi, NASA’nın ‘insan bilgisayarlarından’ biriydi. Alan Shepard’ın uçuşu, Glenn’in yörüngesi ve sonradan Apollo 11 için yörünge hesapladı ve Apollo 13’ün mürettebatını eve getiren dönüş rotasının çıkarılmasına yardım etti. NASA’da 1986’ya dek çalıştı, 2015’te Başkanlık Özgürlük Madalyası aldı ve geniş çevrelerce ancak yaşamının sonlarında, Gizli Sayılar kitabı ve filminden sonra tanındı.

NASAKartı aç
Q1740
MerakGöç

Arktik sumrular, Kuzey Kutbu’ndaki üreme alanlarından Antarktika sularına doğru gidip geri döner; gezegen boyunca uzun gündüzün peşinden giderler.

Arktik sumru iki elde tutulacak kadar küçüktür; ama yılı neredeyse gezegen ölçeğindedir. Kuzeyde ürer, okyanusları ve rüzgârları izleyerek güneye iner, ışık ve besin yeniden yön değiştirdiğinde geri döner. Yolculuk düz bir kahramanlık çizgisi değildir. Havanın, suyun ve mevsimin okunmasıdır. Göç, kanatlı hafızadır.

Arctic ternKartı aç
Q1803
MerakBiyografi

Cecilia Payne-Gaposchkin’in 1925 tarihli tezi, yıldızların büyük ölçüde hidrojen ve helyumdan oluştuğunu gösterdi; başlangıçta dirençle karşılanan bu sonuç modern astrofiziğin temel taşlarından biri oldu.

Payne-Gaposchkin yıldız tayflarına baktı ve çevresindeki varsayımlarla uyuşmayan bir evren gördü. Tezi, hidrojen ve helyumun ezici bolluğunu buldu; ama sonuç o kadar radikal görünüyordu ki kıdemli otorite onu bunu daha temkinli yazmaya itti. Bilim bu tereddüdün içinden sağ çıktı. Genç bir astronom ışığı doğru okumuştu; yıldızların Dünya benzeri ateşler değil, en basit elementlerin kozmik hazneleri olduğu anlaşıldı.

Cecilia Payne-GaposchkinKartı aç
Q1804
MerakBiyografi

Henrietta Swan Leavitt, Sefeid değişen yıldızlarının titreşim dönemleriyle gerçek parlaklıklarını gösterdiğini keşfetti; böylece onları evren için kritik uzaklık işaretlerine dönüştürdü.

Leavitt roketlerle ya da radyo çanaklarıyla değil, fotoğraf plakalarıyla çalıştı; yine de içgörüsü evreni genişletti. Daha uzun dönemli Sefeid değişenlerinin özünde daha parlak olduğunu fark ederek astronomlara gerçek parlaklık ile görünen parlaklığı karşılaştırıp uzaklık hesaplama yolu verdi. Hubble daha sonra bu merdiveni galaksilerin uzaklaştığını göstermek için kullandı. Cam plakalardaki sabırlı bir örüntü, kozmik ölçeğin ölçüsüne dönüştü.

Henrietta Swan LeavittKartı aç
Açık arşivde sıradakiInge Lehmann’ın 1936’da deprem dalgalarını çözümlemesi, Dünya’nın sıvı dış çekirdeğinin içinde katı bir iç çekirdek bulunduğunu gösterdi.Q1972